Spis treści:
Ukruszony ząb to sytuacja, która może zdarzyć się nagle: podczas jedzenia, po uderzeniu, przy nagryzieniu czegoś twardego albo w wyniku osłabienia zęba przez próchnicę. Czasem uszkodzenie jest niewielkie i dotyczy tylko brzegu szkliwa, a czasem obejmuje większą część korony zęba. Niezależnie od rozmiaru ukruszenia, ząb powinien zostać oceniony przez dentystę.
Nie każdy ukruszony ząb oznacza poważne leczenie, ale zwlekanie może prowadzić do bólu, nadwrażliwości, dalszego pękania zęba albo rozwoju próchnicy w miejscu uszkodzenia.
Co zrobić od razu po ukruszeniu zęba?
Przede wszystkim warto zachować spokój i obejrzeć ząb, jeśli jest to możliwe. Jeżeli odłamany fragment udało się znaleźć, dobrze jest zabezpieczyć go i zabrać na wizytę do dentysty. NHS zaleca, aby fragment ukruszonego zęba przechowywać w mleku lub ślinie i pokazać go dentyście, ponieważ w niektórych sytuacjach może być możliwe jego wykorzystanie.
Do czasu wizyty lepiej nie gryźć uszkodzonym zębem, szczególnie twardych pokarmów. Jeśli ostry brzeg drażni język lub policzek, można tymczasowo zabezpieczyć go np. woskiem ortodontycznym, ale nie należy samodzielnie piłować zęba ani przyklejać fragmentu domowymi metodami.
Jeżeli pojawia się ból, obrzęk, krwawienie, duża nadwrażliwość na zimno albo ząb wygląda na głęboko złamany, wizyta powinna odbyć się możliwie szybko. Szczególnie pilna jest sytuacja, gdy ząb został wybity albo złamanie jest rozległe.
Dlaczego ząb się ukruszył?
Przyczyn może być kilka. Ząb może ukruszyć się po nagryzieniu twardego pokarmu, urazie mechanicznym albo w wyniku przeciążenia zgryzowego. Często jednak ukruszenie nie jest przypadkowe — ząb mógł być wcześniej osłabiony przez próchnicę, duże stare wypełnienie, mikropęknięcia albo leczenie kanałowe.
U pacjentów zaciskających lub zgrzytających zębami, czyli przy bruksizmie, szkliwo może być stopniowo ścierane i przeciążane. Wtedy nawet pozornie niewielkie nagryzienie może doprowadzić do pęknięcia lub odłamania fragmentu zęba.
Dlatego samo „doklejenie kawałka” nie zawsze rozwiązuje problem. Dentysta powinien ocenić, czy ząb jest zdrowy, czy nie ma próchnicy, pęknięcia, stanu zapalnego albo przeciążenia w zgryzie.
Jak można odbudować ukruszony ząb?
Sposób odbudowy zależy od tego, jak duże jest uszkodzenie i którego zęba dotyczy. Inaczej odbudowuje się niewielkie ukruszenie brzegu jedynki, inaczej złamanie zęba bocznego, a jeszcze inaczej ząb po leczeniu kanałowym.
Przy małych ukruszeniach często wystarcza wygładzenie ostrej krawędzi albo estetyczna odbudowa materiałem kompozytowym. Kompozyt pozwala odtworzyć kształt i kolor zęba podczas jednej wizyty. Jest to częsta metoda przy niewielkich ukruszeniach zębów przednich lub bocznych.
Jeżeli uszkodzenie jest większe, dentysta może zaproponować odbudowę kompozytową, licówkę, nakład typu onlay albo koronę protetyczną. Licówka może być rozwiązaniem estetycznym głównie w odcinku przednim, natomiast korona lub nakład lepiej sprawdzają się wtedy, gdy trzeba wzmocnić większą część zęba. American Dental Association opisuje licówki jako uzupełnienia wykonywane indywidualnie, często na podstawie skanu lub wycisku, po wcześniejszym przygotowaniu powierzchni zęba.
Jeśli ukruszenie jest bardzo głębokie i doszło do odsłonięcia miazgi, może być konieczne leczenie kanałowe. Dopiero po zabezpieczeniu wnętrza zęba planuje się jego trwałą odbudowę. W przypadku zębów mocno zniszczonych leczenie kanałowe i odbudowa protetyczna mogą pozwolić uniknąć usunięcia zęba.
Czy ukruszony ząb zawsze boli?
Nie. Ukruszony ząb może nie boleć wcale, zwłaszcza jeśli uszkodzenie dotyczy tylko szkliwa. Brak bólu nie oznacza jednak, że wszystko jest w porządku. Ostry brzeg może ranić język, a nierówna powierzchnia może sprzyjać odkładaniu płytki i rozwojowi próchnicy.
Ból, nadwrażliwość na zimno, ból przy nagryzaniu albo uczucie „prądu” w zębie mogą sugerować głębsze uszkodzenie. Wtedy diagnostyka jest szczególnie ważna, ponieważ problem może dotyczyć nie tylko widocznej części zęba, ale również miazgi lub korzenia.
Kiedy zgłosić się do dentysty?
Do dentysty warto zgłosić się zawsze po ukruszeniu zęba, nawet jeśli uszkodzenie wydaje się niewielkie. Przy małym ukruszeniu wizyta może nie być pilna, ale nie warto odkładać jej na wiele tygodni. NHS wskazuje, że przy ukruszonym, złamanym lub pękniętym zębie należy zgłosić się do dentysty, ponieważ lekarz rodzinny nie wykona leczenia stomatologicznego.
Szybkiej konsultacji wymaga silny ból, obrzęk, krwawienie, ruchomość zęba, duże złamanie, uraz twarzy albo podejrzenie, że pęknięcie sięga głęboko pod dziąsło.
Odbudowa ukruszonego zęba w SmileHouse Bełchatów
W SmileHouse w Bełchatowie oceniamy, dlaczego doszło do ukruszenia zęba i jaki sposób odbudowy będzie najlepszy w danej sytuacji. W zależności od przypadku możliwa jest odbudowa kompozytowa, leczenie zachowawcze, leczenie kanałowe, odbudowa protetyczna albo korekta przeciążeń zgryzowych.
Im szybciej ukruszony ząb zostanie zbadany, tym większa szansa na prostszą i bardziej oszczędzającą odbudowę.
SmileHouse – stomatologia w Bełchatowie
ul. Kolejowa 35
tel. 505 169 835
Autoryzacja merytoryczna:
lek. dent. Justyna Dziedzic
Absolwentka Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. Specjalizuje się w zaawansowanym leczeniu protetycznym, stomatologii estetycznej oraz implantoprotetyce. W codziennej praktyce w Smilehouse stawia na cyfrowe technologie gnatologiczne i pełnoarchitektoniczne rekonstrukcje uśmiechu, dbając o to, by każdy efekt terapeutyczny wyglądał naturalnie i harmonijnie.
